🐿️ For Cümle Başında Kullanılır Mı

Ya da cümle başında kullanılır mı? Not: “ve” bağlacından önce noktalama işareti kullanılmaz, bu bağlaçla cümle başlamaz. Çağdaş şiirde söze etki ve çekicilik katmak için kullanılmaktadır, ama doğru değildir. “ve” bağlacı yerine & işaretini kullanmak son derece yozlaştırıcıdır. İki kelime sıklık zarfları cümle sonunda veya cümle başında kullanılır. Kesinlikle cümle ortasında kullanılmaz. Örnek: I every day get up at 6 o'clock. I get up at 6 o'clock every day. Every day I get up at 6 o'clock. Cümlesonu noktalama işaretleri arasında en yaygını noktadır (“.”). Bu sade işaret, bildirim niteliğindeki bir cümlenin sonunu işaretlemek için kullanılır. Çoğu cümle bildirim niteliğindedir. Bir gerçeği beyan eden ya da bir fikri açıklayan ya da tanımlayan her cümle bildirim niteliğindedir. Bu yazımızda konuyu mümkün olduğunca basitleştirip 15 temel kural olarak sizlere özetlemeye çalışacağız. 1. Cümlelerin İlk Sözcükleri Büyük Harfle Başlamalıdır. Cümlelerin ilk sözcüklerinin büyük harfle başlaması kuralı hemen hemen her dil için geçerli olan ve İngilizce büyük harf kullanımının da en temel Cümle içindeki arasözlerin başında ve sonunda kullanılır. “Bu konuyu - sen de hatırlarsın - onunla konuşmuştuk.” Cümle sonunda sözcük yarım kaldığında kullanılır. “Şiir konusunda onun da benimle aynı görüşte olduğunu duyunca çok sevindim.” Toinfinitive ifadesinin cümle başında özne olarak kullanımı yaygın değildir. Onun yerine cümlede to infinitive’i it ile belirtmek daha yaygındır. Bu kullanımda cümlede özne olarak it kullanılır ve to-infinitive cümle sonunda belirtilir. It takes a long time to find a good job. (İyi bir iş bulmak uzun zaman alır) larmı oturur? (Sait Faik Abasıyanık) 2. Cümle içinde ara sözleri veya ara cümleleri ayırmak için ara sözlerin veya ara cümlelerin başına ve sonuna konur, bitişik yazılır: Küçük bir sürü -dört inekle birkaç koyun- köye giren geniş yolun ağzında durmuştu. (Ömer Seyfettin) 3. Bu bağlaçlar genelde cümle başında kullanılır. Normalde yan cümle ana cümleden sonra gelir fakat bu tarz bağlaçlar olduğunda yan cümle başta, ana cümle sonda olabiliyor. Konuşurken genelde yan cümlenin başta olması tercih ediliyor. Wenn eş anlamlısı falls tır. “Eğer – se – sa – şayet” anlamında kullanılır. Fiilcümlesinde genel itibariyle fail belli olduğundan fiilin gerçekleşip gerçekleşmediğini öğrenmek için çoğunlukla ھَل kullanılır. Cümle başında و bağlacı kullanıldığı durumlarda; - Eğer soru cümlesi yapmak için أ kullanılıyorsa önce soru eki yazılır, أَوَجَاءَ المُدِيرُ؟: Ve müdür For çünkü anlamında cümle başında kullanılmaz, ve öncesinde virgül konulur. Hasan became a manager just after university, for his uncle was a minister. (Hasan üniversiteden hemen sonra bir müdür oldu çünkü dayısı bir bakandı.) The teacher is speaking to the students, for they never do homework. Özelliklecümle başında kullanılan ifadelerde anlam karışıklığını önlemek için kullanılır. Kadın, öğretmenden bir şeyler istiyordu. Yaşlı, doktora teşekkür edercesine baktı. Hitap için kullanılan sözcüklerden sonra konur. Sevgili Ablacığım, Sayıların yazımında kesirleri göstermek için kullanılır. wfnR3y. Because nerede kullanılır, because kullanımı “bağlaç” şeklindedir. İki cümleyi birbirine bağlar. Örnek; - I love you because you make me happy. Seni seviyorum çünkü beni mutlu ediyorsun. - You want to close the window because it’s raining. Pencereyi kapatmak istiyorsun çünkü yağmur yağıyor. Yukarıdaki cümleleri incelediğimizde, “because” bağlacı ile başlayan ikinci cümlelerin “sebep, neden” ifade ettiğini fark ediyoruz. İlk cümlede bir durum ifade edilirken, ikinci cümlede ise ilk cümledeki durumun nedeni, sebebi açıklanmaktadır. Örneklere devam edelim; - We need to go cross the bridge because we need to go Spain. Köprünün karşısına geçmemiz lazım çünkü İspanya’ya gitmemiz lazım. Yukarıdaki örnek cümleyi inceleyelim. Tıpkı diğer because cümleleri gibi, yukarıdaki cümle de iki cümleden oluşmaktadır. Cümlenin birinci kısmı “because” bağlacından önce kısım olup, ikinci kısmı da “because” bağlacından sonraki kısımdır. İlk cümlede bir eylemden, ikinci cümlede ise o eylemin nedeninden bahsedilmiştir. O halde because nerede kullanılır ya da because kullanımı ile ilgili şunu anlamamız gerekir; because bağlacından sonra bir neden ve sebep ifade edilir. - I want to turn off the lights because I need to sleep. Işıkları kapatmak istiyorum çünkü uyumam lazım. Yukarıdaki cümlede fark ettiğiniz gibi, “because” bağlacından sonra sebep-neden açıklanmıştır. “Because” bağlacı, bağladığı iki cümlenin ortasında kullanılabileceği gibi, cümlenin başında da kullanılabilir. - Because I need to sleep I am gonna turn off the lights. Uyumam gerektiği için ışıkları kapatacağım. Fark ederseniz önceki örnek cümlelerde “because” bağlacı iki cümlenin ortasında kullanılmıştı ancak bu cümlede ise en başa gelmiştir. “Because” bağlacı cümle başına geldiğinde Türkçe’ye çevirirken “-dığı için, dolayı, yüzünden” şeklinde çevirmemiz daha doğru olmaktadır. Cümle ortasında kullanımında ise yukarıdaki anlamlarının yanı sıra “çünkü” olarak da çevirebiliriz. Because bağlacının kullanıldığı cümlelerde virgül kullanılmaz. - I want to watch TV because I’m bored. TV izlemek istiyorum çünkü sıkıldım. - I want to live with you because I love you. Seninle yaşamak istiyorum çünkü seni seviyorum. - I couldn't go to school because it was raining. Yağmur yağdığı için okula gidemedim. Etiketler kullanımı Geçenlerde okuması çok zevkli bir İngilizce kitap aldım The Story of English in 100 Words 100 Kelimede İngilizcenin Öyküsü. Yazan David Crystal... İngiltere'nin ünlü dilbilimcilerinden olan David Crystal'ın eğlenceli otobiyografisinden daha önce bahsetmiştim. "Dünyanın En Komik Siparişi", 8 Ağustos 2009. Crystal bu kez deneme tadındaki 100 kısa incelemeyle, İngilizcenin ve İngiltere'nin tarihini anlatıyor. Darısı Türkçenin başına! Kitabı okurken ilginç bir bilgiye rastladım 19'uncu yüzyılda öğretmenler, büyük bir kampanya düzenleyerek "Ve", "Fakat" gibi bağlaçların, cümlenin başında, yani ilk kelime olarak kullanılmasına karşı çıkmış. Öğrencilere sert davranmış öğretmenler. O tür bağlaçların cümle başında kullanılmasını yasak ve cezalarla engellemeye çalışmışlar. "Bunun sonucunda..." diyor David Crystal, "birçok kuşak ve'nin, fakat'ın asla cümle başında kullanılmaması gerektiğine inanarak yetişti" diyor. Bizde de aynı kaygı var Benim öğretmenlerim de "Ve bağlacı cümle başında kullanılmaz çünkü onun işlevi iki cümleciği birleştirmektir" demişti. Lise yıllarına kadar böyle gitti. Sonra Nazım Hikmet şiiriyle tanıştık. O şiirlerden biri, Türkçe öğretmenlerimize olan güvenimizin çizilmesine yol açtı Küba Devrimi'ni anlattığı 'Havana Röportajı' adlı şiirin bir bölümünde şöyle diyordu Nazım Hikmet "... yıktılar Batista'yı 959'un ocağında ve 50 binlik orduyu ve şekerkamışı milyonerlerini yerlisini de Yankisini de ve tütün ve kahve milyonerlerinin yerlisini de Yankisini de ve kışlaları ve önlerinde cesetler çürüyen karakolları ve eroin toptancılarını ve kumarhaneleri ve Birleşik Amerika Devletleri hava, deniz ve kara kuvvetlerini ve Birleşik Amerika Devletleri dolarını ve Küba'nın havasında ağır çiçek kokularına karışık leş kokusu dağıldı yani Birleşik Amerika Devletleri kokusu" Bu şiirde 've' bağlacının kullanım biçimi, ağır çiçek kokusu gibi başımızı döndürmüştü. Demek 've' cümle başına da gelebiliyordu. Yeter ki yazarın derdini ifade etsin ve de okuru gönlünü çelsin... Acaba şimdi nasıl öğretiliyor? Kürtçe, Türkçede niye yok? David Crystal'ın kitabındaki "Brock" Porsuk maddesinde de Türkçeyi hatırlatan bir saptama okudum. İngiltere İngilizcesi de başka dillerden Fransızca, Almanca, İspanyolca, İsveççe, vb. birçok kelime almış. Bunlar zamanla İngilizceleşmiş. Niye? Tabii ki Anglo-Saksonların diğer kavimlerle ilişkisi nedeniyle Ticaret, savaş, evlilik... Ancak uzmanların tam açıklayamadığı bir durum var Nasıl oluyor da, onca ilişkiye rağmen, Keltçe'den Celtic İngilizceye pek az kelime girmiş? Keltçe yer adları çokmuş ama... Gündelik İngilizcede kullanılan Keltçe kelimeler 20'yi, 30'u geçmezmiş. Bunun bizle ne alakası mı var? Türklerle Kürtler yüzyıllardır birlikte yaşamalarına rağmen gündelik Türkçede kullanılan Kürtçe kelime pek az. Bir ara Türk Dil Kurumu tek örnek vermişti "Artık ne olursa olsun", "Ya batarım ya çıkarım", "ya hep ya hiç" anlamında, "Ya herrü ya merrü" deyimi... Sonra "Kürtçe" ibaresini kaldırdılar. Dildeki bu ilişkisizlik niye acaba? Yasal Uyarı Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Turkuvaz Medya Grubu’na aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz. Ayrıntılar için lütfen tıklayın. CONJUNCTIONS İngilizce Bağlaçlar Conjunctions Bağlaçlar, cümlede fiilleri, sıfatları, isimleri, zarfları bağladıkları gibi, cümleleri de bağlayan kelimelerdir. En çok kullanılanları şunlardır. COORDINATING CONJUNCTIONS İngilizce Düzenleme Bağlaçları Coordinating Conjunctions, “for, and, nor, but, or, yet, so” kelimeleridir. Bunlar kelime veya kelime gruplarını veya iki cümleciği bağlayabilir. İki cümleciği bağladığında çoğu zaman bu bağlaçlardan önce virgül konulur. And ve “Ve” anlamında aynı yönde kelimeleri ve cümleleri bağlamak için kullanılır. Cümleleri bağladığında paralellik arzeden eylemleri, birbirinden sonra olan eylemleri, bir eylemin sonucu olan diğer eylemi eklemek için kullanılabilir. I like basketball and volleyball. Ben basketbol ve voleybolu severim He opened the window and took a deep breath. Pencereyi açtı ve derin bir nefes aldı. John dropped the vase and her father shouted at him. John vazoyu düşürdü ve babası ona bağırdı His office is far, and he has to walk for minutes. Ofisi uzak ve dakikalarca yürümesi gerek And, Türkçedeki gibi listenin son maddesinden önce kullanılabilir. Bu kullanımda and’den önce virgül konulması isteğe bağlıdır. Özellikle son iki maddenin birleşik bir isim fish and chips gibi olmadığı belirtilmek istenirse and’den önce virgül konulur. There is a pencil, a book, an eraser, and a pen in my bag. Çantamda kurşun kalem, kitap, silgi ve kalem var Or veya, ya da, yoksa I don’t like basketball or volleyball. Basketbol veya voleybolu sevmem- Bu cümle Türkçe olsaydı “ve” bağlacı kullanılırdı ama İngilizcede olumsuzlarda “or” bağlacı kullanılır. You can stay in, or you can come with us. İçerde kalabilirsin veya bizimle gelebilirsin- or bu cümlede alternatif belirtmek için kullanıldı. Go out, or I’ll call the police. Git yoksa polis çağırırım. Bu cümlede or yoksa or else, otherwise anlamında kullanıldı. But fakat But, fakat, ama anlamında zıtlık belirtir, yani ilk ifadeye göre beklenmeyen bir şeyi söylerken kullanılır. Çoğu zaman but’dan önce virgül konulur. John earnt lots of money, but he wore old clothes. John çok para kazanırdı ama eski elbiseler giyerdi Jill lives in the same city, but we can hardly see her. Jill aynı şehirde yaşar fakat onu zar zor görebiliyoruz But, “hariç” anlamında kullanılabilir. Everything is changing but you. Senden başka/Sen hariç her şey değişiyor NOT İki cümleciğin öznesi aynı olduğunda “or, and, but” dan sonra bu özne tekrar söylenmese de anlaşılacağından söylenmeyebilir. Bu durumda virgül konulmaz He opened the window and he took a deep breath. = He opened the window and took a deep breath. You can stay in, or you can come with us. = You can stay in or come with us. John earnt lots of money, but he wore old clothes. = John earnt lots of money but wore old clothes. So bu yüzden So, bu yüzden, be nedenle anlamında sonuç belirtmek için kullanılabilir. I was late, so I took a taxi. Geç kalmıştım bu yüzden taksi tuttum.. A mouse bit John’s finger when he was a child, so he hates mice. John çocukken bir fare parmağını ısırdı bu sebeble farelerden nefret eder For çünkü, zira For, çünkü anlamında cümle başında kullanılmaz, ve öncesinde virgül konulur. Hasan became a manager just after university, for his uncle was a minister. Hasan üniversiteden hemen sonra bir müdür oldu çünkü dayısı bir bakandı. The teacher is speaking to the students, for they never do homework. Öğretmen öğrencilerle konuşuyor zira onlar hiç ödev yapmazlar Yet yine de, fakat, halbuki I live in İstanbul, yet my favourite city is İzmir. İstanbul’da yaşıyorum yine de favorim İzmir Not everybody is here, yet we can start the lecture. Herkes burada değil, yine de ders başlayabiliriz Nor ne de Nor, devrik yapı alır yani nor’dan sonraki ifade, soru yapısında olduğu gibi yardımcı fiille başlar; nor, olumsuz bir anlam verir.. Hans doesn’t play basketball, nor does he like volleyball. Hans basketbol oynamaz ne de voleybolu sever No students want to go to the trip this weekend, nor have they planned to do anything else. Hiç bir bu hafta sonu geziye katılmak istemiyor, ne de başka bir şey yapmayı planladılar SUBORDINATING CONJUNCTIONS İngilizce Yan Cümle Bağlaçları Subordinating conjunctions kullandığımızda cümlede bir ana cümle bir de yan cümle vardır. Bu bağlaçlar bir yan cümlenin önüne gelir. Örnek olarak “Okul bittikten sonra eve giderim” şeklinde cümle yapalım. I go home. Eve giderim School finishes. Okul biter “–den sonra” anlamını “after” verir. Bu iki cümleyi after ile birleştirelim After school finishes, I go home. I go home after school finishes. Okul bittikten sonra eve giderim Yan cümlenin yerinin değişmesi anlamı değiştirmez. Her iki durumda da tercüme ederken yan cümleden başlanır. Türkçenin aksine, “-den sonra” anlamını after’dan sonra gelen kısma veririz. after -den sonra We went shopping after the film finished. Film bittikten sonra alışverişe gittik although rağmen, karşın, -dığı halde Although I am quite a shy person, I have lots of friends. Oldukça utangaç bir kişi olmama rağmen çok arkadaşım var as 1- iken, 2- yaptıkça ettikçe, 3- dığı gibi, için As he is reading a book, he is lying on the sofa. Kitap okurken kanapede uzanıyor As you grow, you are getting rude. Büyüdükçe kabalaşıyorsun As he needs money, he works at nights. Paraya ihtiyacı olduğu için, geceleri çalışır as if sanki, imiş gibi He looks as if he is having fun. Eğleniyor gibi görünüyor as long as -dığı sürece, eğer -se I eat at the restaurant as long as I have enough money. Yeterli param olduğu sürece lokantada yerim as soon as yapar yapmaz, eder etmez We went to the garden as soon as the bell rang. Zil çalar çalmaz bahçeye gittik as though sanki, imiş gibi You are eating as though you are an elephant. Bir filmiş gibi yiyorsun because -dığı için Because she was late, she took a taxi. geç kaldığı için taksi tuttu before -den önce Don’t start before Selin comes. Seli gelmeden başlama by the time -dığı zaman, -e kadar We had answered all the questions by the time the bell rang. Zil çaldığında tüm soruları cevaplandırmıştık even if -se bile, rağmen Even if you are sad, you should smile. Üzgün olsan bile gülümsemelisin even though -se bile, rağmen Even though it was late, we didn’t hurry. Vakit geç olsa bile acele etmedik everytime -dığı herzaman Everytime I go to the café, I come across Elif. Her kafeye gittiğimde Elif’le karşılaşıyorum if eğer, -se, -sa If you are happy and you know it, clap your hands. Eğer mutluysan ve bunu biliyorsan ellerini çırp if only yalnızca –se, keşke If only you were near me, I would be happy. Keşke yanımda olsaydın mutlu olurdum in case -se diye I will take my umbrella in case it rains. Yağmur yağarsa diye şemsiyemi alayım in order that -mesi için, -sin diye, amacıyla I should buy a few books in order that I can read on the journey. Gezide okuyayım diye bir kaç kitap almalıyım just as tam –iken, tam –dığında Just as I opened the door, I hit the door. Tam kapıyı açtığımda kapıya çarptım no matter soru kelimesi ile- ne/nerede vb olursa olsun No matter what they say, go on your way. Onlar ne derde desin yolunda devam et now that madem, -dığı için Now that you are il, you stay in. Madem hastasın içerde kal once bir kez –ınca You will understand everything once you listen to me. Bir kere beni dinleyince her şeyi anlayacaksın provided şartıyla, eğer –se I will go provided you go, too. Sende gitmen şartıyla ben gideceğim rather than -mektense I’d prefer to go rather than stay with you. Senle kalmaktansa gitmeyi tercih ederim since beri, için Since I have an exam, I am nervous. Sınavım olduğu için tedirginim I’ve never been to Adana since I last saw you there. Seni orada en son gördüğümden beri Adana’da bulunmadım so that -mesi için, -sin diye, amacıyla I took a taxi so that I wouldn’t be late. Geç kalmayayım diye taksi tuttum than -den He is more handsome than I thought he was. Düşündüğümden daha yakışıklı that ki I think that you are crazy. Senin çılgın olduğunu düşünüyorum though rağmen, karşın, dığı halde He drives an old car though he can afford to buy a new one. Yenisini almaya gücü yetmesine rağmen eski araba sürer till -e kadar Stay here ntainer"> "VE" BAĞLACININ CÜMLE BAŞINDA KULLANILMASI HAKKINDA Zaman zaman burada paylaştığım yazılarımda görmüşsünüzdür Bir cümleyi bitirdikten sonra nokta koyarım ve ondan sonraki cümleye "ve" bağlacıyla başlarım. Burada önemli olan ve dikkat ettiğim husus; "ve" bağlacıyla başlayan bu cümlenin kendisinden önceki cümleye bağlı olarak bir önceki cümleyle bir bağ kurması, vurgulama işlevini üstlenmesi, anlamı kuvvetlendirmesi ve bu sayede etkileyici ve söz güzelliğine sahip bir ifade olma amacı taşımasıdır. Bunu ne kadar başarabildiğimi bilmiyorum. Nitekim, ünlü romancılarımızın bazıları da cümlelerine genellikle kendisinden önce bitmiş ve sonuna nokta konmuş bir cümleden sonra "ve" bağlacıyla başladıkları gibi, bazen üniversite giriş sınavlarında sorulan -ve ünlü yazarların yazılarından alınan- metinlerde de "ve" bağlacıyla başlayan cümlelere rastlamaktayız. Bu konuda çok sevdiğim bir dostumun bir sorusu üzerine biraz ayrıntılı bir yazı yazmak istediğimden cümle başında "ve" bağlacının kullanımına değinmek ve bu konudaki fikirlerimi paylaşmak istiyorum. Her şeyden önce bu hususta -bildiğim kadarıyla- iki farklı görüş var. Zira öğrencilik yıllarımda Türkçe öğretmenlerimden bazıları "ve" kelimesinin bir bağlaç olmasından hareketle, cümlede iki ögeyi birleştiren bağlayıcı bir işlev taşıdıklarını, sözcüklerin ya da cümleciklerin arasında yer aldığını, bu nedenle ilk harfinin küçük yazılması gerektiğini ve kesinlikle cümlenin "ve" bağlacıyla başlamayacağını dolayısıyla "ve" bağlacının ilk harfinin büyük yazılamayacağını söylerlerdi. Buna karşılık bazı Türkçe öğretmenlerim de "ancak", "fakat", "lakin" bağlaçları gibi "ve" bağlacının da cümle başında yer alabileceğini, cümleyi vurgulamak için kullanılabileceğini, yazarın yeteneğine bağlı olarak bunun daha kuvvetli bir ifade tarzı olabileceğini söylerlerdi. Hatırlarsanız o dönemde öğretmenlerimiz devrik cümle kullanmamamız gerektiğini, fakat doğru yerde ve zamanda devrik cümle kullanabiliyorsak bunun söz sanatını güçlendireceğini ancak herkesin devrik cümleye başvurmaması gerektiğini zira bunun hataya yol açabileceğini, bu yüzden de en doğrusunun devrik cümleden uzak durmak olduğunu da söylerlerdi. Bu açıdan baktığımızda ben, "ve" bağlacının cümle başında kullanılması konusunu biraz da bu "devrik cümle" konusuna benzetiyorum. Yani okuyucuda bir etki oluşturabiliyorsa, anlamı kuvvetlendiriyorsa ve niyeti ifade etmede önemli bir araç rolünü üstlenebiliyorsa tıpkı devrik cümle kullanımında olduğu gibi cümle başında da "ve" bağlacı kullanılabilir bana göre. Biraz önce yukarıda bu konuda -bildiğim kadarıyla- iki farklı görüş olduğunu söylemiştim. Ancak bunlar hayatım boyunca karşılaştığım ve Türkçe ile ilgilenen kişilerin genellikle Türkçe öğretmenlerinin görüşleriydi, oysa şimdiye kadar okuduğum ve uzmanlar tarafından dil üzerine yazılmış kitaplarda ve kılavuzlarda bu konuya rastlayamadım. Zira 1975 yılından bu yana Türk Dil Kurumu'nun çıkarmış olduğu ve elimde bulunan yazım kılavuzlarının hiçbirinde "ve" bağlacının cümle başında kullanılıp kullanılmayacağıyla ilgili bir bilgi bulunmamakta. "De", "ki", "ile" gibi birçok bağlacın kullanımını ayrıntılı olarak açıklayan TDK yazım kılavuzlarında "ve" bağlacının cümle başında kullanımıyla ilgili bir bilgi bulunmamasından hareketle bu bağlacın isteğe göre ancak doğru yerde ve zamanda cümle başında da kullanılabileceği sonucunu çıkartmak sanırım yanlış olmaz. Bu, yazıyı yazan kişinin ifade niyetine, anlamı kuvvetlendirmek istemesine ve bir önceki cümleyle sebep-sonuç ilişkisini kurmasına bağlı bence. Elbette ki; bir yazının giriş cümlesi için böyle bir kullanım "ve" bağlacıyla cümleye başlanması biraz eğreti durabilir. Ancak çok uzun ve bir sürü cümlecik ya da söz öbeğiyle dolu bir cümle bittikten sonra yeni cümleye "ve" bağlacıyla başlanması hem daha önceki cümleyi derleyip toplama görevi üstlenebilir hem de vurgulama işlevini yerine getirerek bir önceki cümlenin anlamını kuvvetlendirebilir. Nitekim Prof. Dr. Leyla Karahan'ın "Bir bağlaç, öge başında yer alabilir mi? Evet, alabilir. Nasıl, fakat, ama gibi bağlaçlar bir dil birimi olan cümlenin başında yer alabiliyorsa, sadece, yalnızca gibi bağlaçlar da başka bir dil birimi olan ögenin başında yer alabilir. Cümle başında kullanılan bağlaçlarla öge başında kullanılan kelimeler arasındaki bu ortak özellikler her iki grup kelimenin de aynı kategoride değerlendirilebilmesi için birer delil sayılmalıdır. Vurgulama işlevli dil birimlerini bağlaç kabul eden araştırmacılar, bunları diğer bağlaçlardan ayırmak için sınırlandırma, pekiştirme veya kuvvetlendirme bağlaçları/edatları terimlerini kullanmışlardır." görüşünden hareketle "ve" bağlacının da bu işlevleri yerine getirmek amacıyla cümle başında kullanılabileceği sonucunu çıkartmak sanırım doğru ve bilimsel bir yaklaşım olacaktır. Burada hemen, "ve" bağlacının cümle başında kullanımına örnek olması bakımından daha önce paylaştığım yazılarımdan bir iki örnek vermek istiyorum "...Çünkü bu imlâ ve noktalama işareti yanlışlarıyla dolu sözleri paylaştıkça bir virüs gibi yayılacak, doğru gibi algılanmaya devam edilecek, algı oluşturulacak ve yazıdaki dil birliğimiz kaybolacak. Ve benim dostlarımın böyle bir şeyi hiçbir zaman istemeyeceğine adım gibi eminim." Yukarıya aldığım ilk cümle bir yargıyı bildiriyor ve biraz uzun bir cümle. "Ve" bağlacıyla başlayan ikinci cümle ise dostlarımın ilk yargıya teşmili üzerinden ilk cümleyle bir bağ kuruyor ve hem anlamı hem de ifadeyi daha da kuvvetlendirebilmek adına yazdım. Elbette anlamı ve ifadeyi kuvvetlendirebilme konusunda ne kadar başarılı oldum, bilemiyorum. İkinci cümlede ilk cümleyle bağ kurmak açısından cümleye "ve" bağlacıyla başlamasaydım anlamı kuvvetlendirmek ve vurgu yapmak adına; belki "Benim dostlarımın da böyle bir şeyi hiçbir zaman istemeyeceğine adım gibi eminim." cümlesi kullanacak yani cümleye "ve" bağlacıyla başlamak yerine "dostlarımın" kelimesinden sonra "da" bağlacı kullanarak aynı anlamı ve tavrı vermeye çalışacaktım. Ancak bunun da önceki cümleye vurgu yapması bakımından "ve" bağlacıyla başlayan bir cümle kadar etkili olamayacağını düşünüyorum. Yine benim bir yazımdan başka bir örnek "...Tıpkı sigara yasağının konuluş amacında olduğu gibi, nasıl insanların dumansız bir alanda, sağlıklı bir şekilde yaşamayı isteme hakkı varsa ve bu hak bu konudaki yasağı meşru kılıyorsa; yine insanların Türkiye'de, Türkçe konuşulan, yazılan konuşulması ve yazılması gereken bir ülkede etrafları iş yeri levhalarındaki yabancı kelimelerle hatta bırakın yabancı kelimeyi, Türkçe - İngilizce - Fransızca ne olduğu belirsiz garip tamlamalarla kuşatılmış bir şekilde dolaşmayı ve bu işgali görmeyi istememeye hakkı olması da bu konudaki bazı yasakları meşru kılacaktır. Ve umuyorum ki, zamanla bu yasaklarla korunan bir şey değil, bu ülkenin bütün insanları tarafından kendiliğinden titizlikle üzerinde durulan bir konu olacaktır." Yukarıdaki paragrafta bulunan iki cümleyi ele alacak olursak; ilk cümle yine bir yargıyı bildiriyor, birçok söz öbekleriyle dolu ve epey uzun bir cümle. İkinci cümlenin başı ise "ve" bağlacıyla başlıyor, önceki uzun cümleyle benim gelecekteki umudum üzerinden bir bağ kuruyor, geleceğe dair ümidimi vurguluyor ve hislerimi kendime göre daha kuvvetli ifade etmeme sebep oluyor. Örneğin ikinci cümleye "Ve umuyorum ki..." yerine "Umuyorum ki..." sözüyle başlasaydım bağ kurulan ilk cümleyi göz önüne alarak "ve" bağlacıyla başladığım cümlenin verdiği etkiyi vermeyeceğini düşünüyorum. Belki kullanımında çok başarılı ya da etkili olamayabiliyorumdur, ancak benim açımdan bazı cümlelere "ve" bağlacıyla başlamanın sebepleri bunlar. Özetleyecek olursam; Bugüne kadar bu konuda sadece bir zamanlar öğretmenlerimizin bir kısmının söylediği "Bağlaç olduğu için "ve" kelimesi cümle başında bulunmaz." Ki, bazı öğretmenler de bu yargıya karşı çıkmaktadır. yargısı ve kişisel görüşler dışında, yazım kılavuzlarında ve bu konuda yazılmış en azından benim okuduğum eserlerde bu hususta bir kural bulunmaması, "ve" bağlacının cümle başında kullanılması hususunun morfolojik değil de semantik anlambilim açısından değer kazanıyor olması ve bu açıdan yüklendiği ve cümleye yüklediği anlama bakılarak hareket edilmesi gerektiği sonucundan hareketle; cümleye "ve" bağlacıyla başlamak her zaman değil ama bazı durumlarda kendisinden önceki bazen uzun olabilen ve o cümle içinde "ve" bağlacı kullanılması anlam bütünlüğünü, yapıyı bozabilecek ve karmaşıklığa yol açabilecek cümlelerle bir bağ kurmakta, vurgu işlevini üstlenmekte, anlamı kuvvetlendirmekte, niyeti ifade etmekte daha etkili olmakta ve bu yollarla daha çarpıcı bir sonuç cümlesi çıkmasına yardım etmektedir. Aklıma gelmişken; Emre Aköz'ün Sabah Gazetesi'ndeki bir köşe yazısında da değindiği üzere David Crystal'in "The Story of English in 100 Words" adlı kitabından öğrendiğimiz kadarıyla bu konu 19. yüzyılda İngiltere'de de tartışılmış ve öğretmenler "ve", "fakat" gibi bağlaçların cümlenin başında ilk kelime olarak kullanılmasına karşı çıkmış, hatta bunu öğrencilerine uyguladıkları yasak ve cezalarla engelleme yoluna gitmişler. Ancak bugün İngiliz edebiyatına ve günümüz yazarlarının kullanımına baktığımız zaman bırakın "ve" and, "fakat" but gibi bağlaçları, "için, sebebiyle for bağlacının bile cümle başında kullanıldığını görüyoruz. Yani bu konu öğretmenlerin fikirlerinden ziyade daha çok, dilin uygulayıcıları olan edebiyatçıların kullanımı ve bunu eserlerine yansıtabilmesiyle ilgili. Şimdi hemen aklıma gelmiyor ama Türk edebiyatına damgasını vurmuş pek çok eserde de romancılarımızın bazen cümle başında "ve" bağlacını kullandığını gördüm. Bu konuda ilk aklıma gelen örnek Nazım Hikmet'in bazı şiirlerinde ve eserlerinde "ve" bağlacını cümle başlarına getirmesi. Okudukça ve gözüme çarptıkça yazarlarımızın bu konudaki kullanımlarını bu yazımın sonuna eklerim. Sonuç olarak; yukarıda izah etmeye çalıştığım sebeplerden ötürü kendimce ve zaman zaman kendi içindeki anlam ve vurguyla ilgili kurallara bağlı kalarak "ve" bağlacını cümle başlarında kullanıyorum. Sadece "ve" değil "ki" bağlacını da bu şekilde kullanıyorum. Zira "ve" bağlacı için yazdıklarım "ki" bağlacı için de geçerli. Bunu yaparken ne derece başarılı oluyorum, bilemiyorum. Bu da sizlerin takdirinde... 17 Temmuz 2014 gitarisyen M. Feridun GÜLSAN

for cümle başında kullanılır mı