🦑 Termometre Nasıl Yapılır Kısa Bilgi

6t0aF8. Sıcaklık her zaman merak ettiğimiz bir şey olmuştur. Bunun için havanın derecesini ölçmek adına termometrelerden yararlanırız. Bir tüpün içerisine koyacağımız genleşme miktarı belli olan bir madde ile yükselme miktarına bağlı olarak havanın sıcaklığını ölçebiliriz. Ölçmek istediğimiz sıcaklığa göre farklı genleşme özelliği gösteren sıvıları tercih etmemiz bunun için yeterlidir. Termometrelerin çalışma mantığı oldukça basittir. Bir tüpün içerisine koyulan sıvının genleşmeye uğraması sonucunda sıvı yükselir ve yükselme miktarına bağlı olarak havanın sıcaklığı belli olur. Termometrelerin çalışma mantığı kısaca budur. Termometre nasıl yapılır? Günlük hayatımızda kolaylıkla bulabileceğimiz maddelerden kolaylıkla bir termometre yapmamız mümkündür. İhtiyacımız olan malzemeler ise dar boyunlu ve plastik bir şişe, oyun hamuru, sıvı yağ, bir adet kase, huni, cetvel, buz parçaları, kaynama sıcaklığına ulaşmayı başarmış su, mum, çivi ve tükenmez kalemin dış tüpü. Termometremizi oluşturmaya başlamadan önce cam şişenin plastik kapağını tükenmez kalemin geçebileceği bir şekilde delmeye başlamak iyi bir tercih olacaktır. Bunun için çiviyi ısıtarak iyi bir deliciye dönüştürebilirsiniz. Kamış olarak görev yapacak olan tükenmez kalem içini deldikten sonra cam tüpün plastik kapağından içeri sokun. Delikten hava sızmaması için etrafını oyun hamuru ile çevreleyin. Ardından cam şişenizin içini tamamen dolduracak şekilde sıvı yağ ile doldurun. Ardından içerisinde buzları doldurduğunuz kabın içerisine yerleştirin. 15-20 dakika sonra sıvının bulunduğu konum size 0 dereceyi verecektir. Daha sonra kaynayan bir suyun içerisine cam tüpünüzü koyarak 100 dereceye ulaşın ve 0 ve 100 derece noktalarını işaretlemeyi unutmayın. Eşit aralıklarla böldüğünüz bu noktalar size dereceyi ölçmekte oldukça yardımcı olacaktır. Termometre türleri nelerdir? Kızılötesi termometre ne amaçla kullanılır? Genellikle bu kadar basit sıcaklıkları ölçmek için normal bir termometre kullanmanız yeterlidir. Fakat ölçeceğiniz sıcaklık gerçekten detaylı ve önemliyse devreye tıpta genellikle sık olarak kullanılan kızılötesi termometre girer. Kızılötesi termometrenin çalışma mantığı ise oldukça karmaşıktır. Kızılötesi termometre ilk olarak havada bulunan güneş ışınlarını emerek hesaplar ve kendi içerisinde ayrıştırır. Böylelikle ışık sayesinde ortamın sıcaklığı detaylı ve tam olarak tespit edilir. Fahrenhayt ve santigrat dereceleri gösteren bir termometre Termometre, sıcaklıkları ölçmek ve göstermek için kullanılan, derece ile ölçeklendirilmiş uzun ince bir cam tüpün altına tutturulmuş bir cam ampulden oluşan, içinde cıva veya renkli alkol gibi sıcaklık değişikliklerine genleşip yükselerek veya büzüşüp alçalarak tepki gösteren bir akışkan bulunan bir tür sıcaklık ölçüm aletidir. Termometrelerde Celsius, Fahrenheit veya Kelvin gibi değişik ölçekler kullanılır ve iki sabit nokta arasında kalibre edilir. Bu noktalar suyun donma noktasıyla kaynama noktasıdır. Normal atmosfer basıncında bu iki nokta arasındaki mesafe Celsius termometresinde 100 eşit parçaya bölünür. Bunların her biri bir santigrat dereceyi 1 °C gösterir. Fahrenheit ölçeğindeyse bu iki nokta 180 eşit parçaya bölünür ve bunların her biri 1 Fahrenhayt dereceyi 1 °F gösterir. Bu ölçümde, suyun donma ve kaynama noktası sırayla 32 °F ve 212 °F olarak belirlenir. Cıva °C'de donduğu için daha düşük sıcaklıkların ölçümü için genellikle renkli alkolle doldurulmuştur termometreler kullanılır. Ulaşılabilecek ve ölçülebilecek en düşük sıcaklık mutlak sıfırdır ve -273,16 °C'ye eşittir. Mutlak sıfırdan başlayan bir ölçek de Kelvin ölçeğidir. Termometreler evde oda sıcaklığı ölçümünden, endüstride, meteorolojide, tıpta, bilimsel araştırmalarda ve diğer sıcaklık derecesinin önemli olduğu alanlarda süreçleri izlemek için sıklıkla kullanılan bir sıcaklık ölçüm aletidir. Termometreler TERMOMETRELER Bir maddenin sıcaklık göstergesini sayıyla gösterebilen araçlara termometre adı verilir. Termometreler, ısınan maddelerin genleşmeleri özelliğinden yararlanılarak yapılır. Bir termometre ile ölçülebilecek en yüksek sıcaklık değeri, o termometrenin haznesinde bulunan maddenin cinsine bağlıdır. Bazı maddeler çok düşük sıcaklıklarda hâl değiştirirken, bazıları ise yüksek sıcaklıklarda hâl değiştirmektedir. Termometre ile ölçüm yapılabilmesi için termometrenin içerisindeki maddenin hâl değiştirmemesi gerekir. Bundan dolayı doğadaki tüm sıcaklıkları ölçmek için farklı cinste termometreler kullanılmaktadır. Yapıldıkları maddelere ve kullanım amaçlarına göre bu termometreler; 1. Metal termometreler 2. SıvılıCıvalı, Alkollü termometreler 3. Gazlı termometrelerdir. Metal termometreler, civalı ve alkollü termometreler ile ölçülemeyen yüksek sıcaklıkları ölçmek için termometreler çok hassas değildir. -20 ºC den 1600 ºC ye kadar ölçüm yapabilirler. Fırın ve fabrikalarda metal termometreler kullanılır. Metallerin genleşme özelliği esasına göre çalışırlar. Metal termometrelerin hassaslığı için kullanılan metalin genleşme katsayısı büyük olmalıdır. Sıvılı termometreler ise günlük yaşamımızdaki orta sıcaklıkları ölçmek için kullanılır. Örneğin, civalı bir termometre civanın donma ve kaynama sıcaklığı olan -39 ºC ile 357 ºC arasında, alkollü bir termometre ise alkolün donma ve kaynama sıcaklıkları olan -115 ºC ile 78 ºC arasında ölçüm yapabilir. Sıvılı termometrelerde hassaslık için; Kullanılan sıvının sıcaklıkla genleşmesi düzgün olmalıdır ve genleşme katsayısı büyük olmalıdır. Kullanılan cam kabın genleşme katsayısı küçük olmalıdır. Kullanılan kılcal boru dar olmalı ki genleşen sıvının hareketi rahat gözlenebilsin. Gazların genleşmesi sıvı ve katılardan daha fazladır. Bu nedenle en hassas termometreler en küçük sıcaklık değişimlerine karşı bile duyarlı olan gazlı termometrelerdir. Bir termometre ile ölçülebilecek en yüksek sıcaklık değeri ile en düşük sıcaklık değeri, o termometrenin haznesinde bulunan maddenin cinsine göre değişir. Bazı maddeler çok düşük sıcaklıkta hâl değiştirirken, bazıları da yüksek sıcaklıklarda hâl değiştirir. Termometrelerde kullanılacak madde için, maddenin hâl değiştirme sıcaklıkları olan erime sıcaklığı ile kaynama sıcaklığı dikkate alınır. Civa -39 ºC de donduğu için çok soğuk kış günlerinde cıvalı termometreler kullanılmaz. Bunun yerine donma sıcaklığı -115 ºC olan alkollü termometreler kullanılır. Deniz seviyesinde kaynamakta olan suyun sıcaklığı alkollü termometre ile ölçülemez. Çünkü deniz seviyesinde su 100 ºC'de kaynar. Alkolün kaynama noktası 78 ºC olduğundan yeterli olmaz. Sıvılı termometreler ölçeklendirilirken, termometrenin haznesi, normal şartlar altında deniz seviyesinde 1 Atmosfer 76 cm-Hg basınç altında erimekte olan buza temas ettirilir. Sıvının alçalmasının durduğu yer suyun donma noktası olarak işaretlenir. Termometre buzdan çıkartılıp biraz bekletildikten sonra kaynamakta olan saf suya daldırılır ve sıvı yükselmesinin durduğu yer suyun kaynama noktası olarak işaretlenir. İki işaret arasındaki aralık şekildeki gibi Celcius ve Kelvin termometrelerinde 100 eşit bölmeye, Fahrenheit termometresinde ise 180 eşit bölmeye ayrılır. Farklı birimlere göre bölmelendirilmiş özdeş, cıvalı termometreler aynı ortamda bulunduklarında cıva yükseklikleri eşit olur. Ancak termometreler farklı birimlere göre bölmelendirildiğinden okunan değerler de birbirinden farklı olur. Sıcaklık birimleri arasında; ilişkisi vardır. ► Ölçülebilecek en küçük sıcaklık değerinin 0 ºK ya da -273 ºC olduğu kabul edilir ve bu sıcaklığa mutlak sıfır denir. Bu sıcaklıkta, bir maddenin taneciklerinin mümkün olan en az kinetik enerjiye sahip olduğu kabul edilir. ► Uzunluk, hacim, kütle, ağırlık ölçümlerinde bu büyüklükler cinsinden bir birim seçilir ve bu birimle oranlanarak yapılırken, sıcaklık ölçümleri için belirli bir aralık bölmelendirilerek ölçüm yapılır. Oran ölçeklerinde negatif değerler olmaz. Sıfır “yok” anlamına gelir. Diğer bir deyişle oran ölçeğinde 0 kg elmadan bahsediyorsak ortada hiç elma yoktur denebilir. Dolayısıyla oran ölçeği kullanarak ölçülen 2 kg kütleli elmanın kütlesi, 1 kg elmanın iki katıdır denebilir. Ancak aralık ölçeğinin kullanıldığı sıcaklık ölçümlerinde 0 dereceden bahsediliyorsa ve sıcaklık da moleküler hareketin bir ölçüsüyse “0 ºC de hiç moleküler hareket yoktur.” denemez. Buna bağlı olarak da “40 ºC sıcaklık, 20 ºC sıcaklığın iki katıdır.” denemez. Çünkü 20 ºC sıcaklık Kelvin termometresinde 293 ºK ye karşılık gelmektedir. Dolayısıyla Celcius termometresinde iki kat olan değer diğer termometrelerde aynı sonucu vermez. Çünkü sıcaklık ölçümleri, aralık ölçekleri kullanılarak yapılır. termometre fizik ders notu metal termometreler konu özeti çalışma notları özetler ders anlatım sıvılı termometreler cıvalı termometreler alkollü termometreler gazlı termometreler termometrelerde hassaslık Henüz Yorum Yorumu Siz Yazabilirsiniz. 1 - Yapılacak Projenin Adı Basit bir Gazlı Termometrenin Yapılması ve Çalışması 2 - Malzeme ü Bir deney tüpü veya ilaç tüpü, ü 1 – 2 mm çaplı ince, ü Tüp boyutunda cam boru, ü Mantar tıpa. 3 - Yapılışı Şemada görüldüğü gibi tüp içerisinde 4 – 5 cm renkli su konur. İnce boru üzerinde kağıt şerit veya bölmeli karton yapıştırılır. İnce boru mantar arasından geçirilir. Tüpe yerleştirilir. Bu havalı veya gazlı bir termometredir. Derecelemek için mantara kadar buza batırılır. 3 - 5 dakika beklenir, renkli sıvının ince boruda geldiği yere 0° C yazılır. Sonra tüp su buharına 3 – 5 dakika tutulur, renkli suyun geldiği yere 100° C yazılır. Bu sıcaklık böyle bir termometre için çok olabilir. Bu nedenle buhar yerine sıcaklığı 25° C - 30° C olan suya diğer bir termometre ile birlikte daldırılır. Diğer termometreden okunan rakam, yapılan tüp termometreye de yazılır. Diğer termometre 30 rakamını göstermiş ise 0° C ile bu rakam arası 30 eşit bölmeye ayrılır Bir kağıt veya kartona çizilerek ince boru üzerine yapıştırılır. 4 – Çalışması ve Bilgi Bütün cisimler ısı ile genişler ve hacimlerini artırırlar. Soğuma ile de büzülür ve hacimlerini küçültürler. Termometreler çoğunlukla metallerin ve sıvıların sıcaklıkla orantılı olarak genleşmelerinden yararlanılarak yapılır. AB arasındaki hava ısınma ile genleşir. Tüpteki su yüzeyine basınç yapar. Bu basınç, renkli sıvıyı ince boruda yükseltir veya tam tersi hava soğursa, tüpteki hava da büzülür su yüzeyine basıncı azalır ve ince borudaki renkli su seviyesi düşer, termometre küçük rakamlar gösterir. Burada havanın gazın genleşme ve büzülme miktarları sıcaklıkla orantılıdır. Termometre Nedir? Nasıl Çalışır? Termometre Çeşitleri Termometre sıcaklığı ölçmek için kullanılan bir alettir ve çeşitli termometreler bulunmaktadır. Bu yazımızda termometre konusu hakkında bilgi vereceğiz. İyi okumalar. Termometre Nedir? Sıcaklık ölçmede kullanılan alete termometre adı verilir. Termometrelerin bir diğer adı da sıcaklık ölçerdir. Termometre kelime kökeni olarak Antik Yunan’a kadar dayanmaktadır ve thermos sıcaklık ve metron ölçü sözcüklerinin birleşmesi sonucu oluşmuştur. Termometre Nasıl Çalışır? Genellikle bir ortamın ya da maddenin sıcaklığı ölçülmek istendiğinde termometre ile bu madde ya da ortam bir etkileşime girer. Sıcaklık değerleri farklı olan maddeler ile termometre arasında bir ısı değişimi söz konusu olur. Bu sayede maddenin ya da ortamın ısısı termometreye geçerek bir takım fiziksel değişiklikler meydana getirir. Termometrede fiziksel olarak meydana gelen bu değişimler sayesinde de sıcaklık ölçülmüş olur. Termometrede gözlenebilen fiziksel değişiklikler nelerdir? Termometre üzerinde gözle görülebilen fiziksel değişiklikler genel hatları ile aşağıdaki gibidir. Katı, sıvı ya da gazlarda – genleşme Gazlarda – basınç farklılıkları Katılarda – direnç ve renklerde değişiklikler şeklindedir. Bir Hastanın Vücut Isısı Nasıl Ölçülür? Ateşli bir hastalığı bulunan kişilerin vücut ısısını ölçebilmek için termometre hastanın vücuduna temas ettirilir ve bu sayede yüksek ateşe sahip vücuttan termometreye bir ısı akışı olur. Termometre bu ısıyı alarak haznesindeki kırmızı renkli sıvıya aktarır ve bu ısıyı gören sıvı genleşmeye başlar. Vücut ısısı ne kadar yüksekse genleşme uzun süreli devam eder ve genleşen sıvı ile ateş ölçer arasında bir termal denge oluşunca genleşme biter. Genleşmenin son bulması ile bu sıvı hangi değeri gösteriyorsa vücut ısısını göstergedeki değer olduğunu söylemek mümkündür. Yani bu sıvı bir noktada sabit kaldığında, hastanın ateşi de o değere eşittir. Termometre Çeşitleri Nelerdir? Sıcaklığı ölçülmek istenen madde ya da ortamlara göre termometreler de çeşitlilik gösterebilmektedirler. Bu durumda termometrelerin kullanım amacına uygun olarak seçilmesi gerektir. Genel olarak termometreleri aşağıdaki gibi üçe ayırmak mümkündür. Sıvılı termometreler Metal katı termometreler Gazlı termometreler Sıvılı Termometreler Hakkında Bilgi Bu tür termometler; kılcal cam boru, renkli sıvı ve hazne olmak üzere üç kısımdan oluşmaktadır. Sıvılı olan bir termometre de sıvı olarak cıva, alkol ya da ispirtonun renklendirilmiş hali kullanılabilir. Bunlardan en çok tercih edileni ise civa elementidir. Sıvılı termometreler ile yapılan ısı ölçümlerinde bir takım hassasiyetler mevcuttur. Bunlar; Kılcal boruların darlığı Genleşme kat sayısı yüksek olan sıvıların kullanılması Sıvı haznesinin büyük olmasına Sıcaklık aralığının yani bölme sayısının fazlalılığına bağlıdır. Burada mutlak sıcaklık kavramına da bir açıklık getirmek gereklidir. Mutlak Sıcaklık Kavramı Nedir? Mutlak sıcaklık; eğer bir maddenin atom ve molekülleri durduğu yani hareketin olmadığı ve dolayısıyla kinetik enerjinin de sıfır olarak varsayıldığı teorik sıcaklıktır. Bu sıcaklığın değeri de Kelvin ya da -273,16 °Cʼdir. Doğada bulunan maddelerin sıcaklıkları hiçbir zaman mutlak sıcaklığın altına düşürülemez. Maddeler mutlak sıcaklığın üzerinde olduklarında da atom ve molekülleri hep hareketlidir. Bu hareketli olan atom ve moleküller hareketleri sırasında çarpışır ve enerjilerini birbirlerine aktarır. Sıvı termometreler kaça ayrılır? Sıvı termometreleri; Hasta termometresi sıcaklık ölçüm aralığı 33 ile 42 °C Duvar termometresi sıcaklık ölçüm aralığı 30 ile 50 °C Laboratuvar termometresi sıcaklık ölçüm aralığı -10 ile 110 °C olmak üzere üçe ayırmak mümkündür. Yukarıda da belirtildiği gibi sıvılı termometrelerde cıva, alkol ya da ispirto kullanılmaktadır. Şimdi neden bu sıvıların kullanıldığına da kısaca değinelim. Sıvılı termometrelerde neden cıva kullanılır? Cıvanın genleşme katsayısı başka sıvılara göre daha düşüktür. Bundan dolayı da hacim olarak çok az büyüdüğünde bile yükselme fazla olacaktır. Cıvanın kullanıldığı termometreler ile – 39 ile 357 derece arasındaki sıcaklıkları ölçmek mümkündür. Sıvılı termometrelerde neden alkol kullanılır? Alkollerin donma derecesi oldukça düşüktür. Cıvalar -39 dereceden daha aşağı bir sıcaklığı ölçemezken alkollü bir termometre ile – 115 dereceyi bile ölçmek mümkündür. Bundan dolayı da kışın çok soğuk geçtiği zamanlarda alkollü bir termometre kullanılmaktadır. Kutupların dondurucu soğukları ölçülürken de alkollü termometrelerden faydalanılmaktadır. Metal Termometreler Hakkında Bilgi Metal termometreler, genellikle çok yüksek sıcaklıkların ölçülmesinde kullanılmaktadır. Özellikle sanayi alanında metal termometreler yardımı ile sıcaklıklar ölçülür. Genellikle fırın sıcaklıklarının ölçülmesinde kullanılan bu termometreler sayesinde fırınların eritme, pişirme ya da kurutma gibi işlemlerin derece ayarları yapılmaktadır. Metal termometrelerin geliştirilmesi de metallerin genleşme özelliğine bağlıdır. Gazlı Termometreler Hakkında Bilgi Katı ya da sıvı maddelere göre sıcaklık değişimlerine en çok tepkiyi veren maddeler gazlardır. Gazlı termometreler bilhassa hassas ölçümlerin yapıldığı alanlarda kullanılmaktadır. Laboratuar ortamlarında özellikle gazlı termometrelerden yararlanılmaktadır. Gazlı bir termometrenin çalışma prensibi de gazların genleşmesine bağlıdır.

termometre nasıl yapılır kısa bilgi